Ubezpieczenia

Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych ma za zadanie zapewnić ochronę ofiarom wypadków komunikacyjnych w każdym przypadku. Jej restrykcyjne przepisy doprowadzają jednak czasem do sytuacji, w której właściciel pojazdu staje się posiadaczem dwóch polis i zmuszony zostaje zapłacić podwójną składkę.

Problem podwójnego OC

Podstawową przyczyną zjawiska podwójnych polis OC jest ich "samoodnawialność". Specyficzny charakter obowiązkowego ubezpieczenia komunikacyjnego powoduje, że rządzi się ono wyjątkowymi zasadami. Zgodnie z ustawą o ubezpieczeniach obowiązkowych, jeśli umowa ubezpieczenia nie zostanie wypowiedziana najpóźniej w ostatnim dniu przed upływem okresu trwania ochrony, przyjmuje się, iż zawarta została kolejna umowa, a zarazem powstał obowiązek opłacenia składki. Dlatego, jeżeli kierowca ubezpieczy auto w nowym zakładzie ubezpieczeń, niewypowiadając umowy w dotychczasowym, będzie on w rezultacie zobowiązany zapłacić dwie składki.

Z problemem podwójnej polisy OC spotykają się również często nabywcy aut używanych. Zgodnie z prawem, w momencie sprzedaży samochodu prawa i obowiązki związane z  polisą OC zbywcy przechodzą na nabywcę, w tym przede wszystkim obowiązek zapłaty składki. Kupujący ma 30 dni na wypowiedzenie umowy ubezpieczenia, jeśli chce zmienić ubezpieczyciela. Co ważne, dla zakładu ubezpieczeń liczy się data dotarcia zawiadomienia, a nie jego wysłania. Jeśli kupujący tego nie uczyni i wykupi kolejną polisę u innego ubezpieczyciela, obydwaj zażądają od niego zapłaty składki.

A co w sytuacji, gdy sprzedaż nastąpi w momencie, kiedy do zakończenia okresu ochrony pozostało mniej niż 30 dni?  Która zasada powinna być nadrzędna? W tej kwestii istnieją dwa stanowiska. 

Zdaniem Rzecznika Ubezpieczonych, prawo powinno działać na korzyść kupującego, a więc nabywca powinien móc zrezygnować z dotychczasowej polisy w ciągu 30 dni. Póki co jednak nie ma zapisu w ustawie, który by ten problem jednoznacznie rozstrzygał. Zdaniem Ministerstwa Finansów i największego z ubezpieczycieli – PZU, decydująca jest zasada, że na dzień przed zakończeniem okresu trwania ochrony należy wypowiedzieć umowę w zakładzie ubezpieczeń.

Problem pojawia się, gdy zbywca oszuka kupującego, mówiąc, że nie posiada ważnej polisy OC, licząc na zwrot opłaconej składki za okres po sprzedaży auta. Zgodnie z prawem składka może być zwrócona dotychczasowemu właścicielowi pojazdu tylko wtedy, gdy nowy właściciel wypowie umowę ubezpieczenia. Sprzedawca może jednak celowo wprowadzić kupującego w błąd. Nabywca, który zgodnie ze swoim obowiązkiem ustawowym wykupi polisę OC w dniu kupna pojazdu, stanie się w ten sposób posiadaczem dwóch polis. W momencie odnowienia się starej polisy, dotychczasowy zakład ubezpieczeń może zażądać od niego zapłaty składki.

Jak uniknąć płacenia podwójnej składki za OC?

Przede wszystkim bezwzględnie należy pamiętać o dwóch zasadach:

1. Jeśli nie chcemy w kolejnym roku polisowym przedłużać współpracy z obecnym ubezpieczycielem, nie wystarczy, że podpiszemy umowę z nowym zakładem ubezpieczeń. Musimy jeszcze zawiadomić dotychczasowego ubezpieczyciela, że nie chcemy zawierać z nim umowy w kolejnym roku – najpóźniej na dzień przed upływem okresu trwania ochrony.
 
Np. ubezpieczenie zawarte jest od 09/05/2009 do 08/05/2010 r. – zatem ostatnim dniem, w którym dotychczasowe towarzystwo ubezpieczeniowe musi otrzymać zawiadomienie jest 07/05/2010 r.

To zawiadomienie musi dotrzeć do ubezpieczyciela najpóźniej w w/w dniu. Nie wystarczy, że zostanie w tym dniu np. nadane listem poleconym i mamy takie potwierdzenie. Warto więc wysłać je na kilka dni wcześniej, a w przypadku, gdy zwlekaliśmy do ostatniego dnia – należy je doręczyć osobiście do placówki ubezpieczyciela (inspektoratu, oddziału) i zadbać o potwierdzenie przyjęcia pisma w jednostce – np. o pieczątkę z datą na kopii pisma!
  
2. Jeśli kupujemy używany samochód, zbywca ma obowiązek przekazać nam swoją polisę OC. Jeżeli nie odpowiada nam oferta jego ubezpieczyciela, możemy wypowiedzieć umowę w ciągu 30 dni. Najlepiej zrobić to osobiście. Jeżeli nie ma takiej możliwości, wypowiedzenie można wysłać pocztą. Trzeba tylko sprawdzić, czy dany zakład ubezpieczeń akceptuje wybraną przez nas formę dostarczenia wypowiedzenia oraz upewnić się, że wypowiedzenie dotrze do ubezpieczyciela przed upływem 30 dni. UWAGA! Jeżeli sprzedający twierdzi, że nie ma wykupionego OC, możemy zażądać od niego potwierdzenia tego faktu na piśmie, lub wystąpić do UFG z zapytaniem, czy faktycznie tak jest.

Jeżeli jednak nas to spotka…

Czy można coś zrobić, jeśli otrzymamy dwa uzasadnione wezwania do zapłaty składki?  Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, działając w interesie ofiar wypadków komunikacyjnych, nakłada na właściciela pojazdu mechanicznego obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia OC. Jednak w sytuacji, w której posiadamy dwie polisy, już pierwsza z nich spełnia powyższy obowiązek. Druga przestaje więc być umową ubezpieczenia obowiązkowego i teoretycznie nie podlega regulacjom wymienionej wyżej ustawy. W związku z tym zgodnie z art. 812 par. 4 kodeksu cywilnego może zostać wypowiedziana w ciągu 30 dni (lub 7 dni gdy ubezpieczający jest przedsiębiorcą). Po upływie tego terminu rozwiązanie umowy może nastąpić w dowolnym terminie, jednak wyłącznie za zgodą obu stron. Oznacza to, że liczyć możemy jedynie na dobrą wolę jednego z ubezpieczycieli.

Aby uniknąć trudności, najlepiej pamiętać o zasadach wynikających z przepisów prawa i ogólnych warunków ubezpieczenia. Jeśli, nieświadomi swoich obowiązków wobec ubezpieczyciela, zawrzemy drugą umowę OC, jest co prawda szansa, że uda nam się wybrnąć z tej sytuacji, nie płacąc podwójnej składki, ale z całą pewnością nie będzie to łatwe. „Ignorantia iuris nocet”.